Het digitale boek is inmiddels bij steeds meer mensen bekend. De grote vraag bij aanschaf van een ebook is: zijn ebooks beter dan papieren boeken in het beschermen van jou en je digitale rechten. De Electronic Frontier Foundation, de Amerikaanse privacy waakhond, heeft daarvoor een checklist opgesteld.
In een papieren boek kun je bijvoorbeeld ezelsoren maken, aantekeningen maken met pen, of de plaatjes uitknippen, inlijsten en boven je bed hangen. Er is niemand die jou dit verbiedt. Bij een ebook is dit anders. De checklist van de EFF gaat hierop in met een korte en een lange versie.
De korte versie bestaat uit een aantal punten die in de lange versie uitgebreid worden toegelicht. We lichten er een paar interessante punten uit.
1. Beschermt de ereader, service of applicatie je privacy?
Dit is belangrijk omdat lezen een privé aangelegenheid zou moeten zijn. Lezen is een essentieel onderdeel van je recht op culturele zelfontplooiing volgens artikel 22 lid 3 van de Grondwet. Een ereader zou jouw leesgewoonten niet mogen ontsluiten aan derden. Ook zou je de controle moeten hebben over de gegevens die over jou verzameld worden als je een ebook koopt of op je ereader zet. Daarnaast dien je te weten wat er gebeurt met de informatie die verzameld wordt.
2. Vertelt de ereader je wat hij doet?
Een papieren boek kopen, met pin of contant, is een transparant proces. Er worden amper gegevens van je bewaard, zeker als je contant betaald, en je kunt met het papieren boek doen wat je wilt. De meeste ebooks zijn echter behept met DRM, maar wat er precies met die DRM mogelijk wordt gemaakt voor uitgevers en verkopers is in de regel niet bekend. Een goed voorbeeld hiervan is het Orwell akkefietje van Amazon.
3. Wat gebeurt er met de aantekeningen, markeringen en andere notities die je gemaakt hebt?
Kun je je aantekeningen houden of worden ze “in the cloud” opgeslagen? En als ze niet op je ereader worden opgeslagen, wat gebeurt er dan als de server uitvalt of als de provider de server voorgoed uitzet?
Heb jij controle over je eigen aantekeningen? Kun je ze delen met anderen? Kan de provider jouw aantekeningen gebruiken om gericht op jou te adverteren (behavioural advertising).
4. Ben je eigenaar van het ebook?
Fysieke boeken kun je uitlenen of verkopen op de vrijmarkt van Koninginnedag of Marktplaats en dergelijke websites. Maar kun je dat ook met een ebook? Als er DRM op het ebook zit, is dit meestal verboden en voor boeken in het publieke domein is het de moeite niet. Kijk ook of je het ebook naar andere apparaten mag verplaatsen of dat je vastzit aan één apparaat. De EFF spreekt ook over mogelijkheden van de verkoper om het ebook na aanschaf te verwijderen of dat hij er nog tekst in mag bewerken als het ebook al op je ereader staat. Volgens de EFF mag zo’n knop voor op afstand verwijderen of bewerken niet in het ebook zijn ingebouwd. Als dat wel zo is, dan is het ebook niet van jou, ook al heb je het gekocht.
5. Is het ebook belast met DRM?
DRM beperkt je mogelijkheden met het ebook. Tevens maakt DRM het lastiger om een ebook op een ereader te zetten. Een kwaadwillende kan echter binnen een paar seconden de DRM eraf halen en het ebook verspreiden op verschillende peer-to-peer en torrentsites. Waar je volgens de EFF op moet letten is of DRM je nog toestaat om ebooks uit te lenen, te verkopen of op andere ereaderapparaten te zetten.
Deze laatste twee punten zijn voor de doorgewinterde digitale lezer misschien vreemd. Mensen die vaak op eReaders.nl komen, weten dat de meeste uitgevers hier in Nederland het niet toestaan om ebooks uit te lenen of als “tweedehands” te verkopen. Maar aan de andere kant: sommige uitgevers hebben wel permissie gegeven om een ebook op maximaal vier verschillende apparaten te zetten.
Het is overigens lastig om uit te zoeken wat nu precies wel of niet mag met de toegepaste DRM. Amazon heeft bijvoorbeeld na het Orwell debacle wel wat informatie vrijgegeven, maar je moet nog maar afwachten of zij echt het achterste van hun tong hebben laten zien.
Het is belangrijk om bij aankoop van een ebook bovenstaande punten, hoewel misschien niet voor de hand liggend, in overweging te nemen. Je kunt er dan voor kiezen om een bepaald ebook van een bepaalde uitgever niet te kopen. In feite laat je je stem horen met je portemonnee.
(Via: EFF.)
