Dit is een gastbijdrage van Niels Winters
Of je nu in de trein even snel de dagelijkse Fokke en Sukke wilt lezen of onderuitgezakt op de bank je mee wilt laten nemen naar een wereld waar men zich moet zien te redden in een post-apocalyptische samenleving, stripboeken kunnen overal voor een welkome afleiding zorgen. En met de komst van een ruime variatie ereaders, van fullcolour smartphone tot monochrome eInk-readers, is het een stuk gemakkelijker geworden om overal van je favoriete strips te genieten.
Aanbieders en formaten
Laten we bij het begin beginnen. Waar kunnen we onze strips vandaan halen? Hoewel er veel aanbod is, zijn er maar een paar grote legale aanbieders. Amazon is op dit vlak, net als met digitale leesboeken, de winkel die voor de westerse markt het voortouw lijkt te nemen.
Als je geïnteresseerd bent in manga dan heb je meer geluk. Deze vorm van strips lijkt op het moment echt de drijvende kracht te zijn achter het electronisch publiceren van strips. TokyoPop is dan je beste startpunt. Voor hen die niet terugdeinsen voor een 'beetje' Japans is eBook Japan een winkel waar je niet omheen kunt. Dit is niet alleen een winkel met een zeer uitgebreid assortiment, men is ook erg vooruitstrevend in de manier waarop klanten hun strips verkrijgen. Via een gratis applicatie op de ereader (welke in Japan meestal een smartphone is) kun je namelijk verbinding maken met je eigen online boekenplank. In Nederland en België zal dit voorlopig nog als toekomstmuziek klinken, want het online aanbod van strips is in de Benelux vrijwel nihil.
Gelukkig zijn er vele andere sites waar je strips vandaan kunt halen. En omdat dit gedeelte overweldigend groot kan zijn, is een site als Top Web Comics een goede plek om te beginnen. Hier zul je strips meestal vinden als losse foto's, in PDF, DjVu of CBR/CBZ-formaat.
PDF
PDF (Portable Document Format) is lange tijd het populairste formaat geweest om online strips uit te wisselen. Met de opkomst van ereaders wegen de nadelen van het formaat echter steeds zwaarder. PDF is namelijk erg lastig te schalen voor andere formaten dan dat waar hij origineel voor gemaakt is. Om fullsize strips in PDF formaat toch op kleinere schermen te tonen is redelijk wat rekenkracht nodig. Voor smartphones is dat nog niet zo'n probleem, maar de kleinere eInk-readers zijn hier meestal niet op berekend. De bestanden zullen wel getoond worden, maar het is altijd maar afwachten of de teksten nog te lezen zullen zijn.
DjVu
DjVu (déjà vu) is een bestandformaat dat voornamelijk bedoeld is om ingescande documenten weer te geven. Door betere compressietechnieken wordt dit formaat als belangrijke tegenhanger van PDF en JPEG gezien, zeker als de documenten complexer worden door een mix van teksten en tekeningen. Hierdoor kunnen DjVu bestanden relatief klein blijven, wat het formaat uitermate geschikt maakt voor online publicatie. Met name uitgevers van wetenschappelijke artikelen lijken dit bestandsformaat te ondersteunen. Zo heeft de Carnegie Mellon University haar complete collectie in HTML, TIFF en DjVu online heeft gezet.
De ondersteuning voor DjVu is op het gebied van eInk ereaders voorlopig beperkt tot de Pocketbook 360 en diverse Hanlin modellen. Als je van een iPod/iPhone gebruik maakt, dan is XDjvu het populairste programma. Voor Android gebruikers is er DjvuDroid.
CBR/CBZ
Het CBR/CBZ formaat (Comic Book Reader) is het voorkeursformaat van het moment. Dit is in feite niets anders dan een 'ingepakte' verzameling foto's. Als je dus de individuele foto's wilt bekijken, hoef je alleen maar de bestandsnaam van *.CBR naar *.RAR te hernoemen. CBZ is dan weer een hernoemde ZIP. Het grote voordeel ten opzichte van een PDF is dat je dus achteraf nog de mogelijkheid hebt om het formaat van de strip aan te passen.
eInk readers met echte CBR/CBZ ondersteuning zijn momenteel nog schaars, hoewel iRiver's Story EB02 wel een 'Comic Viewer' aan boord heeft. In de praktijk blijkt echter dat hij foto's in ZIP-bestanden kan weergeven. Bijna het principe van het formaat CBZ dus; met als belangrijk nadeel dat de volgorde niet vaststaat. De Story laat de bestanden gewoon op alfabetische volgorde zien, dus als deze niet overeenkomt met het verloop van de strip heb je pech. De Hanlin V3 gaat nog een stapje verder, deze kan zowel ZIP als RAR bestanden inzien.
Calibre
Goed, we hebben nu onze strips, maar hoe krijgen we die nu goed op onze ereaders? De software voor de smartphones is nagenoeg 'foolproof', dus die laten we even voor wat het is. Interessanter is het om te kijken hoe we de strips ook op eInk schermen goed kunnen weergeven. Dit doen we aan de hand van Calibre, een ebook-beheerprogramma dat voor alle besturingssystemen gratis beschikbaar is.
De belangrijkste instellingen kunnen we in Calibre vinden onder 'Voorkeuren', 'Conversie' en dan het tabblad 'Strip Invoer'. Welke opties je hiervan wilt gebruiken is helemaal afhankelijk van het soort strips dat je leest. Zo zijn de opties 'Aspectverhouding behouden' en 'Schakel trimming uit' bijvoorbeeld van belang als je strips hebt die niet een normale pagina vullen.
Omdat eInk-schermen maar een beperkt aantal grijswaarden kunnen weergeven, zal het regelmatig voorkomen dat er spikkels ontstaan in oppervlakten die normaal egaal horen te zijn. Om dit tegen te gaan, kun je de 'ontspikkel'-optie aanzetten.
Door bovenstaande instellingen even na te lopen en eventueel aan te passen, zul je al snel een veel beter resultaat krijgen.
Programma's
Ter afsluiting nog even een kort overzicht van populaire programma's om strips op diverse platformen te lezen.
CDisplay (Windows) Zeer kleine en snelle lezer.
Pocket Comic (Windows Mobile)
FFView (Apple)
Fileapp (Apple Mobile; iPhone, iPod, hoogstwaarschijnlijk ook iPad)
Droid Comic Viewer (Google Android)
Qcomicbook (Linux/KDE)
Comix (Linux/Gnome)
En de toekomst?
Waar ebooks al prima te gebruiken zijn op de huidige ereaders en nauwelijks van 'echte' boeken verschillen qua opmaak, valt er voor de strips nog wel wat te verbeteren. Zo is het ontbreken van een kleuren eInk scherm nog een groot gemis. De grafische weergave van een verhaal is immers een belangrijk deel van een strip, zoniet hét belangrijkste deel. Daarnaast kan het scherm voor strips eigenlijk niet groot genoeg zijn, bij voorkeur A4 formaat. Op die manier gaan er geen details verloren en hoeft de reader ook geen moeite te verspillen aan het schalen van de afbeeldingen.
En nog verder in de toekomst? Geanimeerde strips? Interactieve content? Online boekenplanken? Wie zal het zeggen? Wij dromen in ieder geval nog even verder....
