Ebook-torrents, illegaal aanbod en beveiliging

De laatste maanden verschijnen er op torrentsites steeds vaker downloads van Nederlandse digitale boeken. Bij de welbekende site The Piratebay gaat het bijvoorbeeld al om enkele honderden Nederlandse downloads in ePub-formaat. Waar komen deze bestanden vandaan?

Bij een van de nieuwste torrents op de site, met in totaal 4.887 Nederlandse ebooks, meldt de uploader in de reacties onder het bestand dat hij "systeembeheerder bij een bibliotheek is", om zo de kwaliteit van de ebooks die hij aanbiedt aan te geven. Of hij dat echt is valt nog te bezien, de torrent in kwestie bevat naast veel recente titels ook een groot aantal handmatig gedigitaliseerd materiaal dat nog niet via officiële weg in digitale vorm beschikbaar is.

Keten
Toch werpt zijn reactie wel de vraag op of in ieder geval een deel van het huidige aanbod recent illegaal materiaal misschien wel gewoon via de keten in het illegale circuit komt. Bij films en muziek was eenzelfde ontwikkeling te zien: ondanks dat uitgevers hun bestanden van strikte beveiliging voorzagen, waren illegale bestanden vaak nog eerder beschikbaar dan dat de films in de winkel lagen. Bij ebooks is dat nu over het algemeen nog niet zo, maar hoe populairder digitale boeken worden en hoe meer er via digitale weg verzonden worden (bijvoorbeeld als reviewexemplaar of als promotieexemplaar) hoe groter de kans dat een ebook voor de officiële release in het illegale circuit belandt. Een van de gevolgen die dit kan hebben is dat de illegale variant op Google al snel hoger scoort dan het legale aanbod.

Bij uitgeverij Meulenhoff-Boekerij constateren ze dat de meeste digitale boeken ofwel via de keten (vaak in pdf) ofwel door mensen zelf gedigitaliseerd worden en zo in het illegale circuit terechtkomen. Bij deze uitgever zijn ze inmiddels overgestapt van Adobe DRM naar een watermerkbeveiliging. Maar ook ebooks met Adobe DRM zijn met enkele tooltjes steeds eenvoudiger te kraken en belanden zo illegaal op internet.

Keurmerk
Met weinig moeite creëer en verzamel je als lezer op die manier snel en gratis een leuke collectie ebooks, zoveel zelfs als je er in een heel leven nog niet kunt lezen. Op The Piratebay worden veel van de uploads van ebooks gedaan door mensen die zich scharen onder de aanduiding "Dutch Movie Theater", naar eigen zeggen een "team dat zich hoofdzakelijk bezig houdt met Nederlands(e) ondertitelde films, maar ook boeken (ePub en luisterboeken in mp3), programma's en spelletjes". Ook het DutchReleaseTeam werkt via die site op deze manier. Vaak treden dit soort teams op als verzamelaar, en fungeert hun naam als een keurmerk dat de kwaliteit van een torrent garandeert.

Voor zowel uitgevers als boekverkopers betekent de toenemende groei van het illegale aanbod dat ze zich af moeten vragen wat de beste strategie is om hier mee om te gaan. Muziek- en filmuitgevers zien inmiddels in dat een strikte beveiliging geen adequaat middel is om het illegale circuit te bevechten. Vooralsnog is het grootste deel van de commercieel verkrijgbare Nederlandse ebooks echter voorzien van strenge Adobe DRM-beveiliging. Ondanks dat stijgt het illegale aanbod via torrents en nieuwsgroepen snel. Tegelijkertijd zorgen problemen met DRM ervoor dat veel ebooklezers een negatief beeld krijgen van digitaal lezen. Wordt het daarom misschien niet eens tijd om af te stappen van deze strikte beveiliging en op zoek te gaan naar duurzamere manieren om zowel het illegale aanbod de pas af te snijden als de lezers ook in het digitale tijdperk in boeken geïnteresseerd te houden?