'DRM beperkt goedwillende klant'

Als je onze website in de gaten hebt gehouden zal het je niet ontgaan zijn: gisteren was het eerste Benelux ereadingevent. Professionals vanuit diverse hoeken kwamen op de High Tech Campus in Eindhoven samen om te praten over digitaal lezen.

De dag bestond uit verschillende onderdelen. Allereerst waren er een drietal lezingen, van achtereenvolgens Wiebe de Jager van eReaders.nl, Johan Feenstra van Liquavista en Philippe Colombet van Google Books. Het middagprogramma bestond uit een aantal kortere lezingen, seminars, over ereading voor consumenten en ereading voor bedrijven. Gelijktijdig was er een beurs met stands van marktpartijen op het gebied van ereaders, software en technologie. eReaders.nl had ook een stand.

De toekomst van digitaal lezen
Wiebe de Jager ging in de eerste lezing in op de huidige stand van zaken en gaf een aantal voorspellingen over hoe volgens hem het digitale lezen er in de (nabije) toekomst uit zal zien. De Jager vindt dat de problemen die er nu nog zijn snel aangepakt moeten worden. Hij gaf ook ruim aandacht aan de praktijk rond Digital Rights Management. “DRM beperkt voornamelijk goedwillende klanten. Als problemen niet opgelost worden zijn consumenten snel klaar met digitaal lezen.” Verder voorspelde hij dat er minder intermediairs in de waardeketen van het boek zullen komen, en dat nieuwe spelers op de markt een belangrijke plaats zullen innemen. Zijn volledige presentatie kun je hier bekijken.

In de tweede lezing kwam Johan Feenstra van Liquavista aan het woord over de kleurentechniek die ze aan het ontwikkelen zijn. Op een filmpje gemaakt door mensen van de Hogeschool van Amsterdam zie je hoe de basis van deze techniek werkt. Liquavista wil de concurrentie aangaan met de kleurentechnieken voor ereaders van bijvoorbeeld eInk en Mirasol. Liquavista’s kleurenscherm maakt gebruik van zogenaamde electrowetting en kan in tegenstelling tot eInk wel full-color en videobeelden weergeven. Het verbruikt wel meer energie dan eInk, maar minder dan de huidige LCD-schermen. Nu richten ze zich vooral nog op kleine schermen, in de toekomst willen ze ook voor bijvoorbeeld televisieschermen het alternatief voor LCD worden.

Als laatste spreker in het ochtendgedeelte kwam Philippe Colombet van Google Books aan het woord. Hij sprak vooral over Google ‘in the cloud’, het vervolg op Google Books. Google is bezig met een platform waarop consumenten hun boeken op verschillende apparaten kunnen lezen, waarbij de boeken zelf ‘in the cloud’ opgeslagen staan. De lezer hoeft de aparte bestanden van de boeken dan dus niet meer omslachtig naar zijn eigen apparaat te downloaden. Hierbij draait alles om het account dat je bij Google hebt. Vanuit de zaal werden er in het vragenrondje bedenkingen geuit over de privacy, en het feit dat Google dan precies weet wie wat en wanneer leest.

Tussen de bedrijven door werd er op het event flink genetwerkt. De stand van eReaders.nl in de Experience Room was populair, vooral omdat bezoekers daar verschillende ereaders uit konden proberen.

Middagprogramma
In het middagprogramma volgden wij de diverse seminars over consumenten en ereading. In de eerste sessie kwam onderzoeksbureau Intomart Gfk met enkele cijfers op het gebied van ereading. Ze verwachten dat in 2015 40% van de algemene boeken online gekocht zal worden. Verder blijkt uit hun cijfers dat er tot nu toe 37.000 ereaders verkocht zijn in Nederland. Per verkochte ereader worden er 3 ebooks uit het algemene segment verkocht. Op dit moment komt zo’n 3 procent van de Nederlandse boektitels als ebook beschikbaar. Volgens Intomart tonen de gegevens aan dat ereading in Nederland nog niet echt is doorgebroken. Dat komt voor een belangrijk deel doordat de huidige businessmodellen zijn gebaseerd op hardware in plaats van op content. Daarom loopt content vaak achter bij innovatie van hardware.

Sanoma niet op ereader
Michiel Buitelaar van bladenuitgever Sanoma zei tijdens zijn presentatie in het seminar dat ze zich qua mobiele diensten vooral op apps concentreren. Hij verwacht dat apps een soort nieuw medium zullen worden, met eigen wetten en regels. Hij zag weinig heil in “ereaders die geen kleur, touch en connectivity hebben”. Voor een digitaal magazine zijn kleur, touch en video erg belangrijk. Een groot gedeelte van Buitelaars presentatie kun je vinden op Youtube, met dank aan de Hogeschool van Amsterdam.

Vervolgens kwam Hidde van der Louw van Bol.com aan het woord. Bol.com introduceerde het digitale lezen op grote schaal in Nederland en het bedrijf was blij verrast met de populariteit en de aandacht die het in de media kreeg. Tot nu toe verkocht het bedrijf ongeveer 20.000 ereaders (van de in totaal 37.000 volgens Intomart). Ze verwachten dit jaar tussen de 250.000 en 400.000 ebooks te verkopen. Opmerkelijk was dat vooral bundelverkopen het goed deden. Het bedrijf biedt een pakket ebooks aan in combinatie met een ereader. Ook van der Louw zag wel in dat de content vaak nog achterblijft bij de techniek. Hij vreesde ook dat als dit lang zo blijft, piraterij een grotere vlucht zal nemen.

Ook de offline markt kwam aan het woord. Caroline Damwijk van Libris voorzag grote veranderingen. De gewone boekenwinkels zullen het moeilijk krijgen door een afname van het winkelpubliek. Daarbij komt dat huurprijzen zullen stijgen. Damwijk stelde dat boekwinkels niet moeten blijven denken vanuit papier. De lezer van ebooks is grotendeels gelijk aan de lezer van gedrukte boeken. Als boekwinkel wil je dat publiek niet kwijtraken. Ze zag veel kansen voor nieuw ondernemerschap en nieuwe producten.

DRM
Daarna gingen in de tweede seminarsessie een aantal sprekers dieper in op DRM. Sander van Kempen, oprichter van eBook.nl heeft geëxperimenteerd met sociale DRM en de resultaten daarvan vielen niet tegen. Janne Rijkers van de Vereniging van Schrijvers en Vertalers zag dat ook schrijvers steeds meer gaan experimenteren. Ze verwees naar C-Shed, van Leon de Winter, waarop schrijvers zelf hun ebooks kunnen aanbieden. Ze moeten daarvoor wel een exclusief contract tekenen met het platform. Het is hierbij niet de auteur die royalty’s ontvangt van de uitgever, maar de uitgever zal met de auteur moeten onderhandelen over het percentage dat zij zelf krijgen.

Als eennalaatste spreker kwam Christiaan Alberdingk Thijm aan het woord. Hij is internetadvocaat, en praatte de zaal bij over de vraag of de consument wel DRM wil. Hij liet zien dat de huidige ontwikkelingen op het gebied van lezen veel doen denken aan de opkomst van videorecorders en de muziekindustrie. Huub van de Pol van Luisterrijk vertelde vervolgens nog iets van zijn ervaringen met DRM en luisterboeken. Ook hier zijn veel overeenkomsten te zien met ereading.

Awards
Aan het eind van de dag werden de ereadingawards uitgereikt. Sony ging er vandoor met de prijs voor beste ereader, voor de Sony PRS-600. Andere genomineerden in die categorie waren de BeBook One, de iRex DR800S en de Onyx Boox 60. De beste ereadingapplicatie was eReader van Barnes & Noble. Het NRC Handelsblad won de prijs voor beste kranten/tijdschriften ereading applicatie. De meest innovatieve B2B e-reading applicatie was Notubiz, met Notureader. Tot slot was het best verkochte ebook Mannen die vrouwen haten, geschreven door Stieg Larsson en uitgegeven door AW Bruna.

Conclusie
Het was een interessante dag voor mensen uit de boekenwereld. In veel media die verslag deden van het evenement overheerste vooral de conclusie dat ereaders nog niet doorgebroken zijn in Nederland, naar aanleiding van het verhaal van Intomart Gfk (Bright, Webwereld, Telegraaf). Toch zeggen die cijfers niet alles over de populariteit van ereading. Veel van de sprekers waren het er namelijk over eens dat er erg veel potentie zit in digitaal lezen. Op het gebied van DRM, hardware en klantenservice zullen er nog een aantal hobbels genomen moeten worden. Positief was wel dat steeds meer stemmen opgaan om af te zien van strikte DRM-beveiliging van ebooks. De echte dwarsliggers op dat gebied zijn enkel nog de uitgeverijen.